Skrócony opis zadania
Projekt angażuje mieszkańców Skierniewic w ochronę jeży poprzez wspólne działania i edukację. W trakcie spotkań mieszkańcy zdobędą wiedzę o jeżach i zagrożeniach dla tych zwierząt w mieście oraz będą wskazywać miejsca ich występowania. Swoje obserwacje będzie można również zgłaszać poprze interaktywny formularz lub w formie tradycyjnej. Efektem projektu będzie społeczna mapa występowania jeży.
Opis szczegółowy zawierający wykaz działań niezbędnych do realizacji projektu oraz uzasadnienie potrzeb społecznych
1. Cel realizacji zadania
Projekt angażuje mieszkańców Skierniewic w działania na rzecz ochrony jeży poprzez edukację oraz wspólne zbieranie informacji o miejscach ich występowania.
Jego celem jest zwiększenie wiedzy i świadomości mieszkańców na temat biologii jeży, zagrożeń występujących w środowisku miejskim oraz sposobów wspierania ochrony tych zwierząt. Projekt ma również na celu aktywizację społeczności lokalnej do udziału w działaniach na rzecz ochrony miejskiej bioróżnorodności oraz pozyskanie informacji o występowaniu jeży na terenie miasta. Cel ten zostanie osiągnięty poprzez organizację spotkań edukacyjnych oraz zaangażowanie mieszkańców w zgłaszanie obserwacji jeży. Zebrane dane zostaną opracowane w formie ogólnodostępnej społecznej mapy występowania jeży na terenie Skierniewic. Wyniki projektu mogą zostać przekazane władzom miasta w celu identyfikacji obszarów szczególnie zagrożonych i planowania działań wspierających ochronę tych zwierząt. Projekt odpowiada na lokalną potrzebę zwiększania świadomości przyrodniczej mieszkańców oraz wspiera ochronę jeży jako ważnego elementu miejskiej bioróżnorodności.
2. Problem, którego dotyczy projekt
Jeże, mimo objęcia ochroną gatunkową, są w przestrzeni miejskiej narażone na liczne zagrożenia wynikające z działalności człowieka. Najważniejsze z nich to: ruch samochodowy (prowadzący do licznych potrąceń), intensywne koszenie terenów zielonych, stosowanie środków chemicznych, szczelne ogrodzenia utrudniające migrację oraz presja ze strony zwierząt domowych. W Skierniewice nie funkcjonuje obecnie system monitorowania występowania jeży ani narzędzia umożliwiające mieszkańcom zgłaszanie obserwacji. Brakuje również danych, które pozwalałyby na identyfikację miejsc szczególnie niebezpiecznych dla tych zwierząt. Z obserwacji mieszkańców oraz działań edukacyjnych wynika, że jeże często występują na terenach zabudowy jednorodzinnej (ogrody, działki), jednak obszary te są jednocześnie miejscami zwiększonego ryzyka (m.in. ruch samochodowy). Problem śmiertelności jeży na drogach jest zauważalny i powtarzalny. Dodatkowym wyzwaniem jest niewystarczający poziom wiedzy mieszkańców na temat sposobów pomocy jeżom oraz brak łatwo dostępnych narzędzi umożliwiających reagowanie i zgłaszanie obserwacji. Brak lokalnego ośrodka rehabilitacji dzikich zwierząt dodatkowo utrudnia udzielanie pomocy rannym osobnikom.
3. Proponowane rozwiązania
Projekt zakłada realizację kompleksowych działań edukacyjnych, informacyjnych i diagnostycznych, angażujących mieszkańców i prowadzących do powstania trwałego narzędzia w postaci miejskiej mapy jeży.
a) Działania edukacyjne i partycypacyjne:
• organizacja 4 otwartych spotkań edukacyjno-mapujących (po ok. 4 godziny każde),
• udział mieszkańców z różnych grup wiekowych: dzieci, młodzież, dorośli, seniorzy,
• przekazanie wiedzy o biologii jeży, ich roli w ekosystemie oraz zagrożeniach w mieście,
• edukacja w zakresie właściwego postępowania w przypadku spotkania jeża,
• aktywne włączanie uczestników w zbieranie danych.
b) Stworzenie trwałego systemu zbierania danych
• opracowanie i udostępnienie interaktywnego formularza internetowego,
• zbieranie danych poprzez:
-"papierowe" mapy podczas spotkań,
-formularz internetowy
- kontakt mailowy,
• stworzenie pierwszej mapy społecznej oraz lokalnej bazy danych o występowaniu jeży w mieście.
c) Działania informacyjno-promocyjne
• przygotowanie i dystrybucja materiałów edukacyjnych (ulotki, instrukcje),
• promocja projektu w mediach lokalnych i społecznościowych,
• dystrybucja naklejek na samochody zwiększających ostrożność kierowców.
d) Analiza danych i wdrożenie efektów
• opracowanie wyników i identyfikacja obszarów:
-szczególnie cennych przyrodniczo,
-szczególnie niebezpiecznych dla jeży,
• przygotowanie rekomendacji dla miasta (np. oznakowanie dróg),
• możliwość przekazania wyników władzom miasta.
4. Uzasadnienie realizacji zadania i wpływ na życie mieszkańców
Projekt odpowiada na realne potrzeby mieszkańców w zakresie edukacji ekologicznej oraz ochrony zwierząt w przestrzeni miejskiej. Pilotaż mapy społecznej, opracowanej po prelekcji pt. „Jeże w mieście, jeże obok nas – przykład Skierniewic”, wygłoszonej 22 października 2025 r. w ramach wykładu na Uniwersytecie Trzeciego Wieku im. Janiny Twarowskiej wskazuje na rosnące zainteresowanie tematyką przyrodniczą oraz gotowość mieszkańców do angażowania się w działania społeczne.
Wpływ projektu na życie mieszkańców:
a) Wzrost wiedzy i świadomości - mieszkańcy zdobędą praktyczną wiedzę dotyczącą ochrony jeży, co przełoży się na uważność oraz bardziej odpowiedzialne zachowania (np. ostrożna jazda, właściwe reagowanie na znalezienie zwierzęcia).
b) Aktywizacja i integracja społeczna - projekt angażuje mieszkańców we wspólne działanie, wzmacnia poczucie wpływu na otoczenie oraz integruje różne grupy społeczne.
c) Realne zwiększenie bezpieczeństwa jeży - dzięki zebranym danym możliwe będzie wdrożenie konkretnych działań ograniczających śmiertelność jeży, szczególnie w ruchu drogowym.
d) Wsparcie dla zarządzania miastem - projekt dostarcza władzom miasta rzetelnych danych, które mogą być wykorzystane w planowaniu działań infrastrukturalnych i środowiskowych.
e) Trwałość efektów projektu-powstanie mapa jeży, która może być rozwijana w przyszłości, wzrost świadomości mieszkańców będzie miał charakter długofalowy, projekt może stać się podstawą kolejnych działań edukacyjnych i ochronnych.
Realizacja projektu przyczyni się do poprawy jakości życia mieszkańców poprzez zwiększenie ich świadomości ekologicznej, aktywizację społeczną oraz wzmacnianie poczucia współodpowiedzialności za lokalne środowisko. Długofalowym efektem projektu będzie kształtowanie trwałych postaw proekologicznych i większej wrażliwości na potrzeby przyrody w przestrzeni miejskiej. Działania te mogą wspierać tworzenie bardziej przyjaznego i zdrowego środowiska życia, sprzyjającego zarówno mieszkańcom, jak i lokalnej bioróżnorodności dzięki identyfikacji i ograniczeniu zagrożeń dla jeży w przestrzeni miejskiej.